IV. De stroopstokers van het SFPLS
Inleiding
Het Slow Food Presidium Limburgse Stroop, juridisch aangesloten bij de Stichting Slow Food Euregio Maas-Rijn, is officieel in 2010 gestart door de stroopstokers Coen Eggen, Roy Eussen, Hans Franssen en Mart Vandewall. Henk Hoogakker was en is coördinator/ voorzitter. Leo Eussen, Rik en Annemarie Steinschuld- Franssen en Magiel Vandewall zijn in 2019 lid geworden; later hebben Ger Graus en John Starmans zich bij het Presidium aangesloten.
De leden van het Presidium willen het traditionele, ambachtelijk stroopstoken en de goede smaak van het product behouden. In lijn hiermee is het afgeleide doel de oude hoogstamfruitrassen en boomgaarden te behouden en hun sociaal-maatschappelijke en agrarische rol in het cultuurlandschap te versterken.
Het Presidium is in mei 2007 begonnen, mede op initiatief van Slow Food Limburg, aan een productieprotocol voor het stoken van Limburgse Stroop. Hieraan voorafgaand was de Limburgse Stroop al in 1998 opgenomen in een inventarisatie naar traditionele streekproducten in Nederland en in 2004 opgenomen in de Ark van de Smaak van Slow Food Internationaal.
…
De erkenning volgde snel. Die is overhandigd in 2010 door Slow Food International tijdens de Salone del Gusto in Turijn. Meer weten over Slow Food International ? Lees dan 
Best veel belangstelling voor het officële uitreiking certificaat KIEN 2 . 
v.l.n.r.: Leo Adriaanse, ( nu voormalig) hoofd KIEN , Cees Kleinman voorzitter Stichting Ondernemen Bloesemlint, Roy Eussen, Hans Franssen, Henk Hoogakker , Mart Vandewall, Coen Eggen en Dieudonné Akkermans (nu oud-) burgemeester Eijsden-Margraten,Het Presidium in 2019
Achterste rij v.l.n.r.:
- Rik Steinschuld
- Hans Franssen
- Magiel Vandewall
- Leo Eussen
- Mart Vandewall
- Coen Eggen
Voorste rij v.l.n.r.:
- Henk Hoogakker
- Annemarie Steinschuld-Franssen
- Roy Eusssen
Het Presidium in 2023
V.l.n.r.:
- Coen Eggen
- Henk Hoogakker
- Mart Vandewall
- Leo Eussen
- Roy Eussen
- Rik Steinschuld
- Hans Franssen
- John Starmans
- Ger Graus
- Annemarie Steinschuld-Franssen
Eugène Wiertz en Magiel Vandewall ontbreken
De stokers:
Familie Vandewall
Midden jaren zeventig van de vorige eeuw komt Mart Vandewall via de wereldwijde milieu-activistische bewegingen in contact met de inspirerende praktische aanpak in Italië. Die beweging in Noord-Italië, met haar optimistische en praktische insteek, was voor Mart en Maria Vandewall een extra stimulans om hun biologisch teeltbedrijf in Eckelrade door te zetten. Ze verzamelden vanaf 1975 fruit van vervallen hoogstamgaarden en lieten dat in de Voerstreek, net over de grens, tot stroop verwerken door Aloïs Wiertz.
Enkele jaren eerder was Mart al in contact gekomen met Pierre Deckers, de laatste porsjer in Zuid Limburg. Pierre, die toen al op leeftijd was, heeft hem toen veel verteld over zijn ambacht. De praktijk van het stroopstoken heeft Mart eind jaren zeventig geleerd bij Aloïs Wiertz, gedurende een aantal stookseizoenen.
…
Familie Eussen
De voorgeschiedenis van het stroopstoken van de familie Eussen begint in 1902. Toen werd namelijk Leo’s oom, Pierre Deckers, geboren. Pierre was de oudste uit een gezin van acht kinderen. Hij trouwde met Maria Sijben, een zus van de moeder van Leo Eussen.
Pierre Deckers gaat vanaf 1915 (dat jaartal staat in de pers gegraveerd, die nu nog door Roy Eussen in gebruik is in Hombourg) meewerken in de (loon-) stroopstokerij om het grote
gezin te onderhouden. Pierres vader was vierde-generatie stroopstoker. Hij bezat een koperen ketel waarin 400kg fruit paste en bijbehorende pers. Omdat Pierre zijn vader mee ging helpen, werden een extra koperen ketel en een pers aangeschaft, die nu nog steeds door Roy Eussen worden gebruikt.
Rond 1975 verkoopt Pierre Deckers de ketel en pers van zijn vader aan Coen Eggen en gaat hij op kleinere schaal verder met een andere ketel. In 1979, Pierre is dan inmiddels 77 jaar, kondigt hij aan te gaan stoppen. Hij is op dat moment de laatste loonstroopstoker van Limburg. Leo Eussen, die het zonde vond dat het oude ambacht verloren dreigde te gaan, ging toen twee jaar bij zijn oom in de leer.
…
Familie Franssen- Kerckhoffs en Steinschuld-Franssen
De motivatie voor Hans en Julienne Franssen om te beginnen met stroop stoken op de Koulen in Klimmen heeft twee achtergronden:
- De achtergrond van Hans en zijn vrouw Julienne, beiden stammend uit boerengezinnen: bij Julienne een fruitteeltbedrijf in Bemelen, in het geval van Hans een authentiek gemengd bedrijf, met koeien, akkers, kippen, varkens en (hoogstam-) fruit.
- Een fysieke uitlaatklep als tegenwicht voor de meer regelende taken in Hans’ werkzaamheden bij DSM.
…
Coen Eggen en de Vereniging Ambachshoes
Toen vanaf de late jaren zestig de interesse in vakwerkbouw toenam, bleek de kennis over dit historische bouwprincipe vrijwel afwezig te zijn. Dat had tot gevolg dat er toen meer kapot is gemaakt dan gerestaureerd, ook bij rijksmonumenten. Een aantal mensen, dat bezig was met restauraties van vakwerkhuizen, bouwde zo zelf een hoop expertise op. Zij besloten in 1974 tot de oprichting van de Vereniging Ambachshoes, vereniging tot behoud van het oude ambacht.
In het begin was er vooral aandacht voor bouwambachten. Coen Eggen, die sinds 1976 voorzitter is, werkt daarnaast ook al jaren mee aan een Woordenboek van Limburgse Dialecten. In zijn zoektocht naar oorspronkelijke woorden, kwam Koen uit bij oude ambachten, die dreigden te verdwijnen. De bevragingen van oude vaklieden leidde o.m. naar Pierre Deckers in Banholt, die de laatste nog actieve stroopstoker van Limburg bleek te zijn. Dat was de reden voor Coen Eggen om bij hem in 1974 actief in de leer te gaan.
…
Ger Graus en zijn Sjoaperie ‘Het Heilige Vuur’ Ohé en Laak
In 1997 nam Ger Graus een perceel grond van zijn ouders over, wat nu boomgaard is. Ger heeft er in samenwerking met het toenmalige IKL en de gemeente Maasgouw een boomgaard gerealiseerd met een heel assortiment van oude rassen hoogstamfruit. Na enkele jaren van vormsnoei en onderhoud begon in 2001 fruit aan te komen waar hij kleine hoeveelheden sap en confituur van maakte.
Het fruit haalt Ger hoofdzakelijk uit eigen boomgaard die hij beplant heeft met oude rassen uit de streek (Grondsvelder Klumpke, Thorner Rennette, Sevenumer Striepke, Goudrenette, Groninger Kroon, Bremlay Seatling, Ossekop, Conference, Gieser Wildeman, st.-Remy etc.) Ook uit de directe omgeving haalt hij onbespoten fruit Zijn boomgaard heeft hij ingericht zoals in de jaren vijftig met bijenkasten, amfibiepoel, uilenkast, een heuse bakoven en een sjroapes waar de stroop in het najaar wordt gemaakt. Verder lopen er enkele koeien en paarden maar die zijn van kunststof; helaas.
In de tussentijd ging Ger op excursie bij de stroopstoker Mart Vandewall met het PGL (Pomologisch Genootschap Limburg) en het lampje begon te branden.
…
John Starmans
Link naar de website van Zorgboerderij Weustenrade van John: https://www.zorgboeren.nl/zorgboerderijen/zorgproject-boerderij-en-heemkundemuseum-schimmert
Stroopstokerij Wiertz
Link naar de website van stroopstokerij Wiertz in Sint- Pietersvoeren: https://www.stroopstokerijwiertz.be/
